Đại hội VBVNHN lần thứ XIV Ngày 7 & 8 tháng 11, 2026 tại Westminster C.A, Hoa Kỳ

California Nov 9-2026
CHÂN THÀNH CÁM ƠN
– Đại Diện Giám Sát Viên Janet Nguyễn là Dược Sĩ Nguyễn Đình Thức và Phu Nhân – Thị Trưởng Thành Phố Westminster Charlie Chí Nguyễn và Phu Nhân Mai Hiên.
– Ông Bùi Mạnh Cường đại diện Dân Biểu Tạ Đức Trí và Mr. Phạm Tú ( phụ tá )
– Giáo Sư Trần Huy Bích
– Luật Sư Christine Lê
– Mrs. Hằng Việt Báo
– Ký giả Thanh Huy Nhật Báo Viễn Đông
– Ký giả Lâm Hoài Thạch Nhật Báo Người Việt
– Dược Sĩ Vũ Tuyết Yên ( phu nhân cố Chủ Tịch DS Vũ Văn Tùng) và hai người con.
– Văn Sĩ Cung Thi Lan Chủ Tịch Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại Trung Ương và phu quân Phạm Quang Hiệp.
– VH BS Nguyễn Hy Vọng và Ái Nữ Như Ý
– Nữ Sĩ Dương Hồng Anh.
– Văn Thi Sĩ Hồng Thuỷ Chủ Tịch Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại Vùng Đông Bắc Hoa Kỳ và 7 vị Khách tham dự ngày 8 tháng 11.
– VH Cù Hoà Phong Chủ Tịch Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại Vùng Nam Hoa Kỳ và phu nhân NS Nhật Hạnh và những người Bạn.
– VH Tạo Ân Chủ Tịch VBVNHN Vùng Đông Nam Hoa Kỳ
– VH Lê Văn Hải Tân Chủ Tịch Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại Vùng Tây Bắc Hoa Kỳ.
– Văn Hữu Lê Tuấn Tân Phó Chủ tịch Ngoại Vụ VBVNHN Vùng Tây Bắc Hoa Kỳ.
– Văn Hữu Quang Hà Tân Phó Chủ tịch Nội Vụ VBVNHN Vùng Tây Bắc Hoa Kỳ.
– Văn Thi Sĩ Donry Nguyễn Đình Chiến và Phu Nhân.
– Văn Hữu Huỳnh Kim – Trưởng Hội Phật Giáo Hoà Hảo .
– Văn Hữu Khánh Lan Vùng Tây Bắc Hoa Kỳ
– Văn Thi Sĩ Thanh Song Kim Phú và phu quân và những người bạn.
– Nhà Văn Nhạc Sỹ Trần Đức Hân và phu nhân Kim Quy .
– Văn Thi Sĩ Hồ Phi.
– Nhà Thơ Nguyễn Phan Nhật Nam .
– Nhà Văn Hoàng Thục Uyên & phu quân Hoàng Đình Thông.
– Thi Sĩ Phan Nữ Lan và em trai Phan Tấn Huy.
– Văn Sĩ Phong Thu
– Văn Thi Sĩ Phạm Phan Lang.
– Văn Thi Sĩ Thanh Dương .
– Văn Thi Sĩ Tưởng Dung
– Văn Thi Sĩ Lê Nguyễn Nga và con gái.
– Thi Sĩ Lê Hữu Liệu
– Văn Hữu Trần Năng Khiếu
– Văn Hữu Dr Cao Minh Hưng Tân Chủ Tịch Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại Vùng Tây Nam Hoa Kỳ và phu nhân Ngọc Bích và những Nghệ Sĩ CLB Tình Nghệ Sĩ
– Văn Hữu Vũ Thùy Nhân
– Văn Hữu Ngọc Hoa và con gái Claire Võ
– Văn Hữu Chú Chín CaLi
– Anh Phong Đào và phu nhân Chị Annie Kim Phùng .
– Nhà Văn Hoàng Kim Châu và Phu Nhân .
– Văn Hữu Sean Thanh Sơn đại diện CT Tạo Ân Vùng Đông Nam
– VH BS Lê Xuân Lan Tân Phó Chủ tịch Ngoại Vụ VBVNHN Vùng Tây Nam Hoa Kỳ và phu quân.
– Văn Hữu Lê Xuân Mỹ Tân Phó Chủ tịch Nội Vụ VBVNHN Vùng Tây Nam Hoa Kỳ.
– Văn Hữu Lê Anh Dũng TTK Vùng Tây Nam Hoa Kỳ.
– Văn Hữu Iris Đinh Tân Thủ Quỹ Vùng Tây Nam Hoa Kỳ.
– Văn Hữu Phạm Lân
– Nhà Thơ Trần Chương Lương.
– Văn Hữu Huỳnh Nguyệt Ngân
– Văn Hữu Erlinda Thuỳ Linh
– Văn Hữu Hải Âu.
– Nhà Văn Nguyễn Văn Tới và Phu Nhân.
– Văn Hữu Cao Xuân Thanh Ngọc.
– Văn Thi Sĩ Phương Hoa cùng 2 người bạn: Mrs. Hoà Bình và Mrs. Hằng
– Văn Hữu Trầm Hương và phu quân và những người bạn
– Văn Hữu Hà Nguyên Du
– Văn Hữu Nguyễn Hải Hà
– Văn Hữu Trần Thế Ngữ
– Mrs. Nguyễn Kim Ngọc
– Mr. Nhà Báo Nguyễn Viết Hưng cựu Chủ nhiệm Tạp Chí Tiếng Việt & TGPN .
– Mr. Nguyễn Đại Thành ( Đại diện Cộng Đồng VN Nam CaLi .)
– Mr Luyện Trịnh và Gia đình
– Mr Long Đoan
– Mrs. Nghiêm
– Mrs. Hà
– Mr Tú Keyboard & Hiệp VNP
TM BTC
Đình Duy Phương

LỜI CẢM ƠN SAU ĐẠI HỘI VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI LẦN THỨ XIV
Virginia, Nov 9-2026
Kính gửi quý Văn thi hữu VBVNHN,
Y Thy Võ Phú xin được gửi đến quý Văn thi hữu lời cảm ơn chân thành và sâu đậm nhất vì đã dành cho Võ Phú cùng gia đình sự đón tiếp nồng hậu, những tình cảm quý mến và những ngày thật vui, thật hạnh phúc trong dịp tham dự Đại hội Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại lần thứ XIV tại Nam California.
Gia đình Võ Phú đã trở về Virginia an toàn vào tối hôm qua. Dù vẫn còn thấm mệt sau chuyến đi, nhưng sáng nay, mới 6 giờ, Võ Phú đã phải tất bật thức dậy chuẩn bị đưa con gái đi tập bơi. Hai ngày qua, cô bé đã tạm nghỉ tập cùng đồng đội, nên bạn bè liên tục nhắn tin, gọi điện hỏi thăm. Thế là mẹ, ba & con… lại nhanh chóng trở về với nhịp sinh hoạt thường ngày!
Thế nhưng, trong lòng Võ Phú, dư âm của hai ngày đại hội vẫn còn đọng lại thật nhiều cảm xúc. Đó là niềm vui, sự xúc động và hạnh phúc khi được gặp gỡ, hội ngộ cùng quý Văn thi hữu, được bắt tay, chuyện trò, thăm hỏi và cảm nhận tình thân thương như những người trong cùng một đại gia đình Văn Bút. Thật quý biết bao những cuộc gặp gỡ ấy! Có những cô, chú, anh, chị lâu ngày mới gặp lại; có những người lần đầu hội ngộ nhưng đã cảm thấy gần gũi, thân thương như quen biết tự bao giờ.
Trong suốt hai ngày đại hội, vì còn bận rộn với đặc san, sách vở và nhất là tâm trạng hồi hộp, thấp thỏm chờ ban tổ chức gọi tên, nên đầu óc Võ Phú cứ rối bời, đôi lúc chẳng nhớ hết chương trình cũng như những diễn tiến của đại hội. Vì vậy, Võ Phú xin phép không tường thuật lại các sinh hoạt trong hai ngày vừa qua, mà xin đợi phần chia sẻ ấy cho Chủ tịch Cung Thị Lan cùng các Văn thi hữu Phương Hoa, Phạm Phan Lang… là những người chắc chắn sẽ có những bài tường thuật đầy đủ và sinh động hơn.
Đặc biệt, Y Thy xin được gửi lời tri ân đến quý Văn thi hữu đã thương mến, ưu ái dành tặng sách và những ấn phẩm quý trong dịp đại hội. Võ Phú vô cùng trân quý từng món quà và xin được ghi lại danh sách những tác phẩm đã nhận được với tất cả lòng biết ơn:

Đặc San Tình Yêu và Quê Hương – VB Vùng Tây Nam.
Những Cánh Hoa Dại Màu Vàng (tái bản lần thứ 2) – Hồng Thủy.
Đời Đạo Thong Dong – Hoàng Thục Uyên.
Văn Học Mới – Hà Nguyên Du.
Âm Vang Cuộc Sống I & II – Vũ Thùy Nhân.
Hương Xưa Mùa Cũ – Tưởng Dung.
Thơ Phạm Phan Lang – Phạm Phan Lang.
Chợt Thương Quá Một Thời – Thi Hạnh.
Dấn Thân Phụng Sự & Hành Trình của Nữ Chủ Tịch VBVNHN – Cung Thị Lan.
Tuyển Tập Thơ và Nhạc – Phạm Phan Lang.
Thơ Xướng Họa – Tha Nhân.
Người Lính Làm Thơ Như Viết Sử – Donry Nguyễn.
Tuyển Tập Truyện Ngắn – Nét Chấm Phá Trên Giấy – Phương Hoa.
Gọt Lệ Biết Làm Sao Ngưng – Lê Xuân Mỹ.
Biên Khảo Ngay Thẳng – Chiến Tranh Việt Nam – Trần Đức Hân.
Võ Phú xin chân thành cảm ơn từng tác giả, từng Văn thi hữu đã dành tặng những tác phẩm đầy tâm huyết. Võ Phú sẽ trân trọng đón nhận những tình cảm thân thương mà quý vị đã gửi trao.
Kính chúc quý Văn thi hữu cùng gia đình luôn dồi dào sức khỏe, an vui, hạnh phúc và tiếp tục có nhiều cảm hứng sáng tác để đóng góp những tác phẩm giá trị cho nền văn học Việt Nam hải ngoại.
Thương mến và trân trọng,
Y Thy Võ Phú & gia đình

California Nov 9-2026
Quý Văn Hữu kính,
Trong thời gian chờ đợi các bài tường thuật của các văn hữu và các ký giả về Đại Hội Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại lần thứ 14 vừa được tổ chức rất thành công tại thành phố Westminster, California, xin kính mời quý vị xem màn trình diễn “Còn Tiếng Mẹ Là Còn Quê Hương” với phần giới thiệu rất dễ thương của bé Ivy Mã trong chương trình văn nghệ ngày Chủ Nhật (video by Amy Le):
https://www.youtube.com/watch?v=0VtBOAVcrUE
Kính chúc quý văn hữu ở xa trở về nhà bình an và mong sớm có dịp gặp lại.
Thân kính,
Cao Minh Hưng

Hai ngày Đại Hội thật vui và ý nghĩa cho sự bảo tồn văn hoá VN tại xứ người. … Rất cảm ơn tất cả BTC và BĐH tại Nam Cali cũng như các vị ChủTịch và văn thi hữu từ xa về …một cơ hội tốt đẹp mà Ngọc An được tham dự, kính chúc sức khoẻ và niềm tin đến với mọi người 💖👍🌺
Nguyen Phan Ngoc An

Anh Minh Hưng kính mến
Anh cho nghe và xem bé Ivy giới thiệu cùng trình bày. Thật đáng khen ngợi cháu
Kim Oanh rất vui và hãnh diện khi cháu nói:” Tiếng Việt không là phương tiện giao tiếp mà còn là linh hồn của dân tộc Việt Nam”
Rất cảm ơn anh Hưng và cháu và toàn Ban. Ước mong cháu sẽ thành công trong tương lai và là niềm hãnh diện cho gia đình, làm rạng danh cho dân tộc Việt Nam.
Chúc mừng Ban tổ chức PEN/VBVNHN thành công mỹ mãn.👍💕🌹
Kim Oanh

SAU ĐẠI HỘI VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI… VÀ NHỮNG THÙNG SÁCH LẶNG LẼ NƠI XỨ NGƯỜI
Mặc dù Đại hội Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại lần thứ 14 đã khép lại, nhưng dư âm của những ngày hội ngộ vẫn còn lâng lâng trong lòng chúng tôi. Dù cuộc gặp gỡ chỉ thoáng qua trong hai ngày, nhưng tình cảm và kỷ niệm thì còn đọng lại rất lâu. Với những cái bắt tay, nụ cười, lời thăm hỏi tưởng chừng giản dị, vậy mà khi chia tay rồi, nghĩ lại vẫn thấy lòng mình ấm áp.
Trước hết, chúng tôi xin chân thành cảm ơn Ban Tổ Chức Đại hội, đặc biệt là Chủ tịch Vùng Tây Nam Hoa Kỳ, văn thi hữu Đình Duy Phương, cùng quý văn thi hữu trong vùng đã hết lòng đứng ra tổ chức một kỳ đại hội thành công, chu đáo và đầy tình thân hữu.
Trong những ngày lưu lại nơi đây, gia đình chúng tôi đã nhận được sự đón tiếp nồng hậu, chân tình của quý văn thi hữu. Đó không chỉ là niềm vui mà còn là một vinh dự lớn lao. Những lời thăm hỏi, những sự khích lệ, những tình cảm và sự ủng hộ dành cho chúng tôi là điều mà có lẽ không lời cảm ơn nào có thể diễn tả cho trọn vẹn. Người cầm bút đôi khi chỉ cần một ánh mắt đồng cảm, một lời động viên chân thành cũng đủ để có thêm niềm tin mà tiếp tục con đường chữ nghĩa.
Như chúng tôi có nói trong bài phát biểu ngày hôm Chủ Nhật ấy, đại hội VBVNHN lần thứ 14 sẽ kết thúc, những chiếc ghế sẽ được xếp lại, những bàn tiệc vãn khách, những cái bắt tay cũng trở thành kỷ niệm. Nhưng chuyến đi lần này đối với chúng tôi vẫn chưa thật sự khép lại. Bởi sau những ngày sinh hoạt văn chương, còn có một cuộc gặp gỡ đặc biệt, một cuộc thăm viếng để lại trong lòng chúng tôi nhiều suy nghĩ hơn cả.
Trong chuyến đi lần này, chúng tôi có dịp cùng nhà văn Lê Thị Nhị đến thăm văn thi hữu Trần Phong Vũ, một trong những người sáng lập Tủ Sách Tiếng Quê Hương. Nhắc đến Trần Phong Vũ là nhắc đến một người đã dành phần lớn cuộc đời mình cho văn chương, báo chí, nghiên cứu và những sinh hoạt văn hóa của cộng đồng Việt Nam hải ngoại.
Ông tên thật là Trần Ngọc Vân, sinh ngày 15 tháng 3 năm 1932 tại Thái Bình. Năm 1954, ông di cư vào miền Nam. Từ năm 1957, ông đã tham gia bình luận các chương trình trên Đài Phát Thanh Quốc Gia Sài Gòn. Ông từng giữ chức Tổng Thư ký nhiều tờ báo tại miền Nam trước năm 1975, đồng thời giảng dạy môn văn chương bậc đệ nhị cấp tại nhiều trường tư thục lớn ở Sài Gòn như Thủ Khoa, Hưng Đạo, Nguyễn Bá Tòng, La San Taberd…
Năm 1956, ông được Văn Hóa Vụ thuộc Bộ Thông Tin Việt Nam Cộng Hòa trao Giải Nhất với tác phẩm trường ca Mùa Hợp Tấu. Trong hai năm 1972–1973, bài viết Tâm Bút Niềm Đau Của Huế của ông được đăng hằng ngày trên nhật báo Sóng Thần và sau đó được in thành sách vào đầu năm 1975.
Sau biến cố năm 1975, ông định cư tại California, Hoa Kỳ. Tưởng rằng một cuộc đổi đời sẽ khiến người ta phải gác bút, nhưng với Trần Phong Vũ, chữ nghĩa dường như đã trở thành một phần không thể tách rời của cuộc sống. Nơi đất khách, ông tiếp tục cầm bút, chủ trương các tờ báo Đường Sống, Diễn Đàn Giáo Dân, đồng thời cộng tác trong nhiều chương trình bình luận thời sự và văn học trên các đài truyền hình lớn của cộng đồng người Việt như SBTN, VHN…
Ông là tác giả của khoảng 14 tác phẩm thuộc nhiều lãnh vực, từ truyện ngắn, truyện dài, thơ, tâm bút cho đến những công trình biên khảo, nghiên cứu chính trị và tôn giáo. Đáng tiếc, một số bản thảo và tác phẩm của ông đã thất lạc trong cuộc chiến, để lại những khoảng trống không dễ gì bù đắp.
Trong số những tác phẩm đã xuất bản có thể kể đến:
Quê Hương Còn Đó – truyện ngắn, Bách Việt, 1983.
Dấu Chân Trên Cát – thơ, Tin Vui, 1995.
Bên Vực Tử Sinh – tâm bút, Tin Vui, 1997.
Một Thời Mê Hoặc – truyện dài, Tin Vui, 1998.
Một Thoáng Nhìn Về Giáo Hội Công Giáo Việt Nam Qua Biểu Tượng Giáo Hoàng Gioan Phaolô II – biên khảo, Tin Vui, 1999.
Phan Văn Lợi, Người Là Ai? – biên khảo, Tin Vui, 2001.
Giáo Hoàng Gioan Phaolô II – Vĩ Nhân Thời Đại – biên khảo, Tủ Sách Tiếng Quê Hương, 2005.
Tuyển Tập Trần Phong Vũ – thơ và văn, Tủ Sách Tiếng Quê Hương, 2011.
Nguyễn Chí Thiện – Trái Tim Hồng – bút ký, Tủ Sách Tiếng Quê Hương, 2012.
Nhìn lại hành trình ấy, chúng tôi không khỏi cảm phục. Bởi giữa bao biến thiên của lịch sử, giữa những mất mát và đổi thay của cuộc đời, vẫn có những người lặng lẽ gìn giữ tiếng Việt bằng chính ngòi bút của mình. Họ viết không chỉ để bày tỏ suy tư cá nhân, mà còn để lưu giữ ký ức, văn hóa và một phần tâm hồn của dân tộc.
-oOo-
Sau khi đại hội kết thúc, gia đình chúng tôi lái xe đưa nhà văn Lê Thị Nhị đến thăm văn thi hữu Trần Phong Vũ. (Từ nơi tổ chức đại hội đến nhà ông chỉ mất khoảng nửa giờ lái xe.)
Cuộc gặp gỡ diễn ra trong không khí thân tình. Sau những câu chuyện thăm hỏi, hàn huyên, ông dẫn chúng tôi ra garage. Tại đây, nhà văn Lê Thị Nhị có dịp giúp ông “thanh toán” bớt số sách mà Tủ Sách Tiếng Quê Hương đã in ấn kể từ ngày thành lập. Chữ “thanh toán” nghe qua cứ tưởng là chuyện tiền bạc, nhưng thực ra là một cuộc “giải cứu” sách!
Khi cánh cửa garage vừa mở ra, tôi thật sự sững người. Trước mắt tôi là cả một rừng sách! Hàng trăm thùng sách đủ thể loại được xếp chồng lên nhau, cao ngất, gần như chiếm trọn không gian garage. Mà đất đai ở California thuộc dạng “đất vàng”, vậy mà chỉ để chứa… sách chẳng mấy ai còn đọc. Những thùng carton nằm san sát, im lìm như những người lính già sau một cuộc trường chinh dài đăng đẵng. Bên trong là biết bao công trình văn học, thơ ca, biên khảo, nghiên cứu, những tác phẩm từng được thai nghén bằng tâm huyết, trí tuệ và cả tiền bạc của những người làm sách. Nhìn cảnh ấy, tôi vừa ngạc nhiên, vừa cảm thấy xót xa.
Mỗi quyển sách đều có một câu chuyện. Để có được một cuốn sách, tác giả phải mất bao nhiêu tháng ngày suy nghĩ, viết lách, sửa chữa. Nhà xuất bản phải lo bản thảo, giấy phép, in ấn, phát hành. Có khi phải bỏ ra cả một số tiền không nhỏ, chỉ với một mong ước giản dị… đưa tác phẩm đến tay độc giả. Thế nhưng, sau bao công đoạn ấy, số phận của nhiều cuốn sách lại là nằm yên trong những chiếc thùng carton, nơi garage của một ngôi nhà ở California. Không phải vì chúng không có giá trị, mà có lẽ vì thời đại đã thay đổi quá nhanh, còn thói quen đọc sách của chúng ta thì đang dần thay đổi theo.
Tôi cùng nhà văn Lê Thị Nhị bắt đầu sắp xếp những quyển sách mà Nhà Việt Nam cần mang về Virginia. Ban đầu, cô Lê Thị Nhị chỉ dự tính mang về khoảng một thùng, chừng vài chục cuốn. Nhưng có lẽ khi đứng giữa cả một rừng sách, nhìn những quyển sách nằm im lìm chờ đợi một người đọc, cô không đành lòng. Thế là từ một thùng, cô quyết định nâng lên hai thùng. Hai thùng, mỗi thùng hơn 40 quyển sách.
Tôi nhìn những thùng sách ấy mà trong lòng vừa vui, vừa lo. Vui vì có thêm sách để đưa về Virginia, có thêm cơ hội để những tác phẩm ấy tìm được người đọc. Nhưng lo cũng không kém, bởi mỗi thùng tôi ước chừng nặng hơn 40 pounds!
Khi cùng nhau khiêng hai thùng sách lên xe, tôi không khỏi thầm nghĩ: Không biết bằng cách nào cô Lê Thị Nhị có thể chuyên chở được số sách nặng trĩu này về tận Virginia? Cô vốn có vóc dáng nhỏ thó, chưa đến 30 pounds (theo cách nói vui của tôi), lại phải dùng walker để đi đứng. Nhìn dáng người mảnh mai, liêu xiêu của cô, tôi cứ có cảm giác chỉ cần một cơn gió mạnh thổi qua cũng đủ làm cô bay theo… Vậy mà trước mặt cô lúc ấy lại là hai thùng sách, mỗi thùng nặng hơn 40 pounds! Nghĩ đến cảnh cô phải xoay xở với chúng trên suốt chặng đường dài, tôi vừa thương, vừa lo, vừa không biết nên cười hay nên khóc. Đúng là tình yêu sách đôi khi nặng hơn cả sức người!
Đường từ California về Virginia đâu phải vài ba con phố! Đó là cả một hành trình dài xuyên nước Mỹ. Hai thùng sách ấy, nếu tính cả trọng lượng lẫn khoảng cách, có lẽ còn là một thử thách thể lực không nhỏ.
Tôi cũng muốn phụ giúp cô lắm, nhưng ngặt nỗi trên xe tôi đã có sẵn ba thùng sách từ đại hội Văn Bút. Một thùng là sách do văn thi hữu gửi tặng, hai thùng còn lại là những tập sách chúng tôi in ấn cho kỳ đại hội. Nói thật, nếu chất thêm hai thùng nữa, chiếc xe có lẽ sẽ trở thành một thư viện lưu động bất đắc dĩ!
Thế là đành phải tự nhủ: Thôi, sức mình đến đâu thì cứu sách đến đó. Có những việc rất muốn làm nhưng không phải lúc nào cũng đủ sức để làm hết.
-oOo-
Sau khi rời nhà văn Trần Phong Vũ, chúng tôi đưa cô Lê Thị Nhị về nơi cô tạm trú trong những ngày ở quận Cam. Trên đường đi và trong những câu chuyện sau đó, cô tâm sự với chúng tôi về tình yêu sách của mình.
Cô kể về những ngày trước đây, khi sách tiếng Việt còn có người mua, khi những người lớn tuổi trong cộng đồng vẫn thường tìm đến để chọn cho mình một vài cuốn đem về đọc. Khi ấy, một gian hàng sách có thể tồn tại tương đối dễ dàng tại những sinh hoạt cộng đồng hay hội chợ Tết. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Những độc giả thuộc thế hệ trên 60 tuổi ngày trước, những người từng có thói quen đọc sách, nay nhiều người đã ra đi. Những người còn lại thì tuổi tác đã cao, mắt mờ, tay run, việc đọc sách giấy không còn dễ dàng như xưa. Thế hệ trẻ hơn thì có những mối quan tâm khác. Điện thoại thông minh, máy tính bảng, mạng xã hội và vô số nguồn thông tin trên Internet đã chiếm gần hết thời gian của họ.
Ngày trước, người ta bỏ tiền mua sách để tìm một chút tri thức, một chút giải trí, một chút tâm tình. Ngày nay, chỉ cần vài thao tác trên điện thoại là có thể đọc tin tức, xem hình ảnh, nghe nhạc, xem phim, thậm chí đọc cả những bài viết dài. Sách giấy vì thế ngày càng trở nên lặng lẽ.
Cô Lê Thị Nhị kể rằng mỗi dịp chợ Tết, thay vì chỉ mở một gian hàng bán sách, cô phải nghĩ ra cách khác để thu hút khách. Thế là bên cạnh gian hàng sách, cô mở thêm gian hàng bán thức ăn ngày Tết như bánh tét, bánh chưng, xôi vò, chả ram, chả giò…
Nghe đến đây, tôi vừa thương vừa buồn cười. Thì ra muốn bán được sách tiếng Việt ở hải ngoại bây giờ, đôi khi phải nhờ đến sức hấp dẫn của bánh chưng, bánh tét!
Khách đến chợ Tết ban đầu có thể chỉ định mua vài đòn bánh tét, một hộp chả giò hay ít xôi vò. Nhưng khi đã ghé gian hàng, nếu ai có chút hứng thú với sách, cô sẽ giới thiệu và sẵn sàng tặng sách. Bên cạnh đó là một chiếc thùng donation để độc giả tùy tâm đóng góp. Nói cách khác, thức ăn là để thu hút khách, còn sách là để níu giữ tâm hồn.
Có lẽ cô hiểu rằng trong thời buổi này, nếu cứ ngồi chờ người ta đến mua sách thì sách sẽ còn phải chờ dài dài. Chi bằng dùng bánh trái để mời người ta ghé lại, rồi hy vọng trong số những người đến mua thức ăn, sẽ có một vài người còn nhớ đến sách. Một phương cách bán sách thật đặc biệt, vừa thực tế, vừa đáng yêu, nhưng cũng khiến người ta không khỏi chạnh lòng.
Ngày trước, sách nuôi dưỡng con người. Bây giờ, đôi khi phải nhờ bánh chưng nuôi gian hàng sách! Mà nghĩ cho cùng, đó cũng là một sự thích nghi đáng trân trọng. Bởi cô Lê Thị Nhị không muốn sách bị bỏ quên. Cô vẫn tìm mọi cách để đưa sách đến với người đọc, dù phải đi đường vòng, dù phải bán thêm thức ăn, dù cuối cùng có khi sách được tặng đi nhiều hơn là bán được.
Nhìn lại những thùng sách tại garage nhà văn Trần Phong Vũ, tôi cứ nghĩ mãi. Có lẽ những thùng sách ấy không chỉ chứa giấy và mực in. Chúng còn chứa cả một thời đại. Trong đó có những suy tư về quê hương, những trang viết về lịch sử, những công trình nghiên cứu, những vần thơ của người xa xứ, những tiếng lòng của một thế hệ đã đi qua chiến tranh, mất mát và lưu vong.
-oOo-
Trên đường lái xe trở về, tôi có dịp tâm sự với cô Lê Thị Nhị về những cảm xúc của mình sau khi tận mắt chứng kiến cảnh hàng trăm thùng sách chất đầy trong garage nhà văn, thi sĩ Trần Phong Vũ. Tôi thú thật rằng hình ảnh ấy khiến tôi vừa ngạc nhiên, vừa thương, vừa có chút chạnh lòng. Bao nhiêu công sức, tâm huyết và tiền bạc đã được bỏ ra để in thành những quyển sách, vậy mà cuối cùng chúng lại phải nằm im lìm trong những thùng carton, chờ đợi một ngày được người đọc đón nhận.
Nghe tôi nói, cô Lê Thị Nhị bình thản đáp:
“Ở nhà cô còn nhiều gấp mấy lần như vậy! Garage nhà cô cũng đầy sách, nhà con trai cô cũng đầy, mà nhà con gái cô cũng vậy!”
Tôi nghe xong không khỏi tròn mắt. Thì ra những gì tôi vừa nhìn thấy ở nhà văn Trần Phong Vũ chỉ mới là một phần nhỏ trong cả thế giới sách của cô. Nói cách khác, nếu có một cuộc triển lãm sách tồn kho của người Việt tại hải ngoại, có lẽ gia đình cô Lê Thị Nhị đã đủ sức đóng góp vài gian hàng, thậm chí cả một khu triển lãm!
Cô kể thêm, cách đây không lâu, nhà văn Trương Anh Thụy cũng đã gửi tặng Nhà Việt Nam đến 70 thùng sách. Bảy mươi thùng! Nghe con số ấy, tôi không biết nên vui hay nên lo. Vui vì có thêm biết bao nhiêu tác phẩm được trao gửi, được tiếp tục gìn giữ và hy vọng sẽ có ngày đến tay độc giả. Nhưng lo vì một vấn đề rất thực tế sách thì có, người tặng thì có lòng, người nhận cũng có tâm huyết, chỉ thiếu mỗi một thứ quan trọng là… chỗ chứa!
May mắn thay, trong lúc câu chuyện tưởng chừng đi vào ngõ cụt, thi sĩ Tạ Quang Tuấn, con trai của nhà văn, nhà báo Tạ Quang Khôi, đã ngỏ lời giúp đỡ. Anh cho biết nhà còn dư hai phòng trống và sẵn lòng dành riêng một phòng để cô Lê Thị Nhị chứa sách. Thế là một vấn đề nan giải bỗng nhiên tìm được lối ra. Hai phòng trống, trong đó có một phòng dành cho sách, đã trở thành một mái nhà mới cho hàng trăm, thậm chí hàng ngàn quyển sách đang cần nơi trú ngụ.
Nghĩ đến chuyện ấy, tôi vừa cảm kích vừa buồn cười. Người ta dành phòng cho khách, cho con cháu, cho người thân đến thăm; còn cô Lê Thị Nhị lại vui mừng vì có thêm một căn phòng để dành cho những quyển sách!
Có lẽ đối với cô, sách không đơn thuần là những vật vô tri nằm trên kệ. Mỗi quyển sách đều có một giá trị riêng, một tác giả đứng phía sau, một câu chuyện được gửi gắm và một phần tâm huyết của người viết. Bởi vậy, cô không nỡ nhìn chúng bị bỏ đi, càng không đành lòng để những tác phẩm tiếng Việt cứ thế biến mất theo thời gian.
Tôi chợt nghĩ, căn phòng ấy tuy chỉ là một khoảng không gian trong ngôi nhà, nhưng đối với những cuốn sách đang phải lang thang từ garage này sang garage khác, đó chẳng khác nào một mái ấm. Ít nhất, chúng đã có một nơi để trú ngụ, thay vì tiếp tục sống cảnh “màn trời chiếu đất” trong những thùng carton.
Và biết đâu, trong số hàng ngàn quyển sách ấy, sẽ có những cuốn một ngày nào đó được một độc giả tình cờ tìm thấy, mở ra và đọc say mê. Khi ấy, những trang giấy tưởng chừng đã ngủ quên sẽ lại được đánh thức, những dòng chữ tưởng như bị lãng quên sẽ lại có dịp sống thêm một đời sống mới?
Chỉ có điều, tôi không khỏi thắc mắc với số lượng sách nhiều đến như vậy, không biết căn phòng dành cho sách sẽ còn giữ được danh hiệu “phòng trống” trong bao lâu? Nhưng nghĩ cho cùng, có lẽ đó là cái “khổ” rất đáng yêu của những người yêu sách. Nhà có thể chật, garage có thể đầy, phòng ốc có thể hết, nhưng lòng thương sách thì dường như chẳng bao giờ có giới hạn.
Tôi thật sự cảm phục tấm lòng của cô Lê Thị Nhị. Ở cái tuổi mà nhiều người đã chọn cuộc sống an nhàn, cô vẫn miệt mài lo chuyện sách vở, vẫn tìm cách cứu vãn những tác phẩm tiếng Việt, vẫn vui mừng khi có thêm một nơi để sách được tiếp tục tồn tại. Và tôi cũng trân trọng nghĩa cử của thi sĩ Tạ Quang Tuấn, người đã dành một căn phòng trong nhà mình để tiếp nối hành trình gìn giữ sách Việt.
Giữa thời đại mà người ta có thể lưu trữ hàng triệu trang sách trong một chiếc điện thoại nhỏ bé, vẫn có những người sẵn lòng dành cả căn phòng trong nhà để gìn giữ những quyển sách giấy. Có thể đó là một việc làm không mang lại lợi nhuận, thậm chí còn tốn thêm công sức, tiền bạc và không gian sống. Nhưng đối với những người yêu sách, có lẽ giá trị của việc giữ lại một tác phẩm không thể đo đếm bằng tiền. Tôi chợt nhận ra rằng, ở hải ngoại, sách Việt không hẳn thiếu người thương. Dẫu vậy, tôi vẫn hy vọng rằng căn phòng mới dành cho sách của cô Lê Thị Nhị sẽ không chỉ là nơi cất giữ những thùng carton, mà sẽ trở thành một trạm dừng chân để những tác phẩm tiếng Việt tiếp tục chờ đợi, tìm kiếm và gặp gỡ độc giả của mình. Bởi sách có thể ngủ quên trong garage, có thể nằm im trong những chiếc thùng nhiều năm tháng, nhưng chừng nào vẫn còn những người như cô Lê Thị Nhị, nhà văn Trần Phong Vũ và những tấm lòng như thi sĩ Tạ Quang Tuấn, thì hành trình của sách Việt nơi xứ người vẫn chưa hoàn toàn khép lại.
Với những người làm sách tiếng Việt nơi hải ngoại, có lẽ điều đáng buồn nhất không hẳn là sách bán chậm, mà là ngày càng ít người còn quan tâm đến việc đọc sách bằng tiếng mẹ đẻ. Một cộng đồng có thể xây dựng những trung tâm thương mại lớn, những nhà hàng đông khách, những lễ hội rực rỡ, những chương trình ca nhạc quy mô… nhưng nếu những trang sách tiếng Việt không còn người đọc, nếu những tác phẩm của các thế hệ trước không còn được lưu truyền, thì một phần ký ức văn hóa của chúng ta cũng sẽ dần phai nhạt!
Chúng ta thường nói đến chuyện giữ gìn tiếng Việt cho thế hệ mai sau. Nhưng giữ tiếng Việt không chỉ là dạy con cháu nói vài câu tiếng Việt trong gia đình, cũng không chỉ là tổ chức những buổi sinh hoạt văn nghệ hay hội chợ Tết. Giữ tiếng Việt còn là giữ thói quen đọc, giữ những tác phẩm đã được viết ra bằng tâm huyết, giữ những tư tưởng và ký ức được gửi gắm qua từng trang giấy. Một cuốn sách dù nằm trong thùng carton vẫn là một cuốn sách. Giá trị của nó không mất đi chỉ vì chưa có người mua. Nhưng nếu cứ nằm mãi trong bóng tối của garage, không được mở ra, không được đọc, không được chuyền tay, thì rồi cũng đến lúc những trang giấy sẽ ngả màu theo năm tháng. Điều đó mới thật sự đáng tiếc.
Tôi chợt nghĩ, có lẽ những người làm sách như nhà văn Trần Phong Vũ, nhà văn Lê Thị Nhị và nhiều văn thi hữu khác đã trải qua không ít nỗi buồn. Họ đã dành cả một phần đời để viết, để in, để phổ biến sách. Nhưng thành quả của bao nhiêu năm tâm huyết lại nằm trong những thùng giấy chất cao trong garage. Nếu những thùng sách ấy biết nói, có lẽ chúng sẽ kể rất nhiều câu chuyện. Chúng sẽ kể về những đêm tác giả thức trắng bên trang bản thảo, về những lần sửa từng câu chữ, về những khoản tiền in sách phải chắt chiu, về những chuyến gửi sách đi khắp nơi và cả những lần thấp thỏm chờ đợi một độc giả gọi đến hỏi mua.
-oOo-
Sau chuyến thăm ấy, chúng tôi rời quận Cam với nhiều cảm xúc đan xen. Đại hội Văn Bút lần thứ 14 đã mang đến những cuộc hội ngộ vui vẻ, những tình thân đáng quý và những kỷ niệm đẹp. Nhưng cuộc gặp gỡ với nhà văn Trần Phong Vũ, cùng câu chuyện về những thùng sách và tấm lòng của nhà văn Lê Thị Nhị, lại để lại trong tôi một suy nghĩ sâu xa hơn.
Tôi cảm thấy mình may mắn khi có dịp gặp gỡ những người đã dành cả cuộc đời cho chữ nghĩa. Họ có thể không còn trẻ, những bước chân có thể chậm hơn, sức khỏe có thể không còn như trước, nhưng tình yêu dành cho sách và tiếng Việt vẫn chưa hề cạn. Có lẽ điều chúng ta có thể làm không phải là những điều quá lớn lao. Đôi khi chỉ cần mua một cuốn sách, đọc một tác phẩm, giới thiệu một quyển sách hay cho bạn bè, hoặc tặng sách cho một người trẻ cũng đã là một cách góp phần giữ gìn văn hóa đọc.
Đừng để sách Việt nơi hải ngoại chỉ còn là những món đồ lưu niệm của một thời đã qua. Đừng để những tác phẩm được viết bằng bao nhiêu tâm huyết phải nằm mãi trong những chiếc thùng carton, chờ một chuyến xe tình cờ ghé đến. Và cũng đừng để những người làm sách phải mở gian hàng bánh chưng, bánh tét mãi chỉ để hy vọng bán được vài quyển sách! Nói vui vậy thôi, nhưng đằng sau tiếng cười ấy là một nỗi buồn thật.
Ngày xưa, người ta sợ sách bị kiểm duyệt, bị tịch thu, bị đốt bỏ. Ngày nay, ở một đất nước tự do như Hoa Kỳ, sách lại đối diện với một nỗi lo khác: không ai cấm đọc, nhưng cũng chẳng mấy ai đọc! Có lẽ đây mới là nghịch cảnh buồn nhất của sách Việt nơi xứ người.
Rồi một ngày nào đó, những người từng viết, từng in và từng gìn giữ sách sẽ không còn đủ sức để tiếp tục công việc ấy. Những chiếc garage chứa đầy sách cũng sẽ được dọn dẹp. Những thùng carton có thể sẽ được chuyển đi nơi khác, hoặc lặng lẽ biến mất theo thời gian. Khi ấy, điều còn lại là gì? Những trang sách đã từng được viết ra, những tâm huyết đã từng được gửi gắm, và những con người đã từng cố gắng giữ gìn một phần văn hóa Việt Nam giữa lòng đất khách ?
Tôi không biết hai thùng sách mà cô Lê Thị Nhị mang về Virginia lần này sẽ đến tay bao nhiêu độc giả. Nhưng tôi tin rằng, chỉ cần mỗi quyển sách tìm được một người đọc thật lòng, thì chuyến đi ấy đã không uổng phí. Và nếu có ai hỏi tôi chuyến đi California lần này mang về được những gì, tôi có thể kể về niềm vui đại hội, về những tình thân văn nghệ, về những cuộc gặp gỡ đáng nhớ. Nhưng có lẽ, điều khiến tôi nhớ nhất lại là hình ảnh một garage đầy sách, một người phụ nữ thương sách đến mức không nỡ bỏ lại những cuốn sách cô gặp, và những thùng carton nặng trĩu được khiêng lên xe.
Chúng tôi trở về sau một kỳ đại hội với hành trang không chỉ là những kỷ niệm đẹp, mà còn mang theo một chút trăn trở về tương lai của sách Việt nơi hải ngoại. Mong sao những thùng sách kia sớm tìm được mái nhà mới, những trang giấy sớm được lật giở, những tác phẩm sớm gặp lại độc giả của mình. Bởi sách cũng có một đời sống riêng. Và có lẽ, điều buồn nhất đối với một cuốn sách không phải là chưa từng được xuất bản, mà là đã được xuất bản, nhưng rồi chẳng còn ai nhớ đến sự hiện diện của nó.
Võ Phú