ĐỖ QUANG VINH

Tác-giả Đỗ Quang Vinh

* Sinh năm 1933 tại Phú Lương, Thanh Liêm, Hà Nam
* Cựu giáo sư trung-học
* Cựu chuyên viên ngân hàng

1- Trình Độ Văn Hoá
* Tú Tài toàn phần (Hà Nội, 1954)
* Cử Nhân Luật Khoa (Saigon, 1968)
* Cao Học Kinh Tế (Đại Học Luật Khoa Sàigòn (1971)
* Cử Nhân Giáo Dục Đại Học Toronto, Canada, xuất thân giáo sư trung học tại trường này (B.Ed & Ontario Teacher’s Certificate, 1992)

2- Hoạt Động Văn Hoá
* Từ 1953, trợ bút các tạp chí Công Giáo tại VN và hải ngoại: Trái Tim Đức Mẹ, Đạo Binh Đức Mẹ, Người Mới (VN), Tông Đồ Fatima (Bỉ), Chân lý (Canada)
* Từ 1990, trợ bút các tạp chí văn hoá và tôn giáo hải ngoại:
Định Hướng, Liên Lạc Nhân Văn (Paris), Vietnamologica (Canada), Dòng Việt (California).
* Trợ bút trang mạng Công Giáo VN http://www.conggiaovietnam.net/index.php?m=module2&id=117
* Từ 1954, dạy học tại các trường Trung Học công lập và tư thục: Nguyễn Trung Trực, Sông Kiên (Rạch Giá), Petrus Ký, Hưng Đạo, Nguyễn Khuyến, Lasan Đức Minh, Đạt Đức (Saigon)
* Từ 1990-98, dạy Việt Ngữ tại Language International Toronro, tu thư và dạy Việt Ngữ tại Toronto Board of Education, MSSB, Canda.
* Phụ trách lớp Taichi ngoại khóa tại trường trung học École Étienne Brûlé (Toronto, Canada)
* Hội viên & Cố Vấn Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại Trung Tâm Ontario

3- Tác Phẩm Văn Học:
* Tài Liệu Giảng Dạy Tiếng Việt (cuốn I,1992 & cuốn II, 1993, Toronto Board of Education
* Văn Tuyển Vườn Hồng (cuốn I, II, III, IV, Toronto, 1994, 95, 96, 97)
* Tiếng Việt Tuyệt Vời (Toronto, 1994 & 2000)
* Ca Dao Đố Vui Học Tiếng Việt (Toronto, 1996)
* Lục Bát Đố Vui Học Tiếng Việt (Toronto, 1998)
* Học Đọc Tiếng Việt (Toronto, 1999)
* Thi phẩm Về Nguồn, Toronto, 2005)
* Bút Thuật Của Nguyễn Du Trong Đoạn Trường Tân Thanh (Toronto, 2003) * Lục Bát Đố Vui Học Tiếng Việt (Toronto, 2005)

4- Tác Phẩm Tôn Giáo:
* Tin Yêu [thơ kinh] (Toronto, 1995)
* Hành Trang Lên Đường (Toronto, 2004)
* Con Xin Làm Kiếp Phù Sa (thơ kinh toàn tập, nxb Tôn Giáo, 2011)
* Diễn Ca Kinh Thánh Cựu Ước (các sách: Thánh Vịnh, Châm Ngôn, Khôn Ngoan, Diễm Ca, Huấn Ca, Sách Gióp, Giảng Viên, Sáng Thế, Chuyện Bà Ruth, Sách Macabê, Sách Ngôn Sứ, Sách Ester, Sách Tôbia, Sách Xuất Hành, Sách Samuel)
* Nhạc Thánh Ca => DVD – Hát Dâng Kinh
https://www.youtube.com/playlist?list=PLwArpSZK-r6cUX4tVOFyqd0FRYBvJrFO4
* Suy niệm Lời Chúa (2025)
* Suy niệm Lời Chúa Hằng Tuần (2026)

TÁC PHẨM TIÊU BIỂU

THƠ

ĂN NGAY NÓI THẬT (Thơ họa)

Trăng vằng vặc sáng tựa ban ngày,
Trái đất xoay vần vẫn cứ quay.
Xử thế luôn quen lời nói thật,
Ở đời cứ giữ thói ăn ngay. (*)
Đành rằng luyện tập cho tài giỏi,
Vẫn phải quan tâm đến đức dày.
Sự Thật như trăng rằm sáng tỏ:
Cuộc đời in bóng chốn Bồng Lai.

(*) Tục ngữ “ăn ngay nói thật” hay “ăn ngay ở thật” ngụ ý khuyên trong giao tiếp, nên sống trung thực, thẳng thắn, không giả dồi, lươn lẹo.

Đỗ Quang Vinh
17-7-2026

CÁI TỤC PHÔ TRƯƠNG – (Thơ Họa)

Nghèo hèn lại cứ tỏ ra sang,
Hậu hĩnh nhà trai dẫn cưới nàng.
Cả họ xầm xì ca tụng chị,
Mọi người tấm tắc ngợi khen chàng.
Dù tồi cũng phải theo lề thói,
Dẫu khó đều nên trọng lệ làng.
Cái tục phô trương là cố đế (*)
Chỉ vì mong giãi tấm lòng vàng.

(*) thành ngữ “thâm căn cố đế” chỉ thói quen đã ăn sâu vào không lay chuyển được nữa
Đỗ Quang Vinh
26–7-2026

VĂN

CON NGƯỜI ĐỨNG GIỮA TRỜI ĐẤT

“Lạy Chúa từ nhân
Xin cho con biết mến yêu
và phụng sự Chúa trong mọi người!”
Dịch Kinh Hoà Bình của thánh Phanxicô Assisi, Đức Giám Mục Nguyễn Kim Điền thêm câu mở đầu trên đây diễn được toát yếu của bài kinh và do đó đã tóm gọn Lời Chúa truyền dạy giới răn của Người, nói lên ý nghĩa thần học trong Việt Triết. Ấy là trong Tam Tài Thiên Địa Nhân có sẵn mối tương quan giữa Thiên Chúa từ nhân với mỗi cá nhân nói riêng và mọi con người trong nhân loại nói chung.

1- NHÌN TỔNG QUAN:

* NHÂN 人 là người, NHÂN 仁 cũng còn là khoan dung, từ ái, thiện lương, độ lượng. Sách Luận Ngữ nói về người có đức nhân: “Phiếm ái chúng nhi thân nhân”, yêu khắp mọi người mà gần gũi người nhân đức. Tử Trương hỏi Khổng Tử về đức nhân, Khổng Tử đáp: Làm được năm đức trong thiên hạ thì gọi là nhân. Tử Trương hỏi là những đức gì, Khổng Tử đáp: cung kính, khoan hậu, tín nghĩa, cần mẫn và từ ái. Đấy là những điều tốt đẹp mà ta gọi là điều THIỆN. Nhân chi sơ tính bản thiện, con người sinh ra bản tính vốn Thiện, bởi vì ngay khi còn trong bụng mẹ thai nhi hấp thụ tiên thiên khí, nội tại vốn đã tốt lành, khi chào đời, hấp thụ hậu thiên khí bên ngoài, mới thay đổi, tốt hay xấu là do hoàn cảnh ngoại lai biến đổi, duy trì hay bồi đắp.

* Nhân sinh quan là thế. Với vũ trụ quan thì con người đầu đội trời, chân đạp đất, là gạch nối giữa đất với trời. Người nông dân cần lao ca dao:

Lạy Trời mưa xuống
Lấy nước tôi uống
Lấyruộng tôi cày
Lấy đầy bát cơm

Trong cách xử thế họ bảo nhau

Ở hiền thì lại gặp lành
Áo rách tan tành có Trời vá cho
Thiên cao có sẵn thành trì,
Người nhân nghĩa chẳng hàn vi bao giờ
Trong một nước họ kêu gọi

Nhiễu điều phủ lấy giá gương
Người trong một nước phải thương nhau cùng
Rộng ra ngoài thế giới họ hô hào:

Bầu ơi thuơng lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”

* Đấy là cách cư xử sao cho ra cái “giống người”. Xác định được chỗ đứng của mình, tức là xác định nhân vị của con người trong tam tài giữa trời đất, đấy là cái gốc của con người. Bản 本 là gốc rễ , cội nguồn. Cái nhân bản 人本 ấy làm nên căn tính của con người khác với loài vật vô tri vô thức. Không có nhân bản, không thể có dân chủ, độc lập, tự do hạnh phúc.Lấy con người làm gốc nên có văn hoá nhân bản, giáo dục nhân bản, chủ nghĩa nhân bản. Thuật trị quốc an dân là thuật chính trị phục vụ nhân sinh coi hạnh phúc con người là đối tượng phục vụ, con người là chủ thể mà kinh tế chỉ là phương tiện để phục vụ con người, để con người được độc lập sống trong môi trường tự do và hạnh phúc đích thực. Nếu không, thì sẽ có sự lạm dụng bằng những xảo ngôn uyển ngữ như tự do tư tưởng lái sang “tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng”, hoặc là “dân chủ tập trung”, là kinh tế tư bản hay “kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa”, là “học tập cải tạo” thay cho “tập trung tù đày” là “kế hoạch hoá gia đình bảo vệ sức khoẻ các bà mẹ” đối nghịch với “phò sự sống” cổ võ giết thai nhi, v.v.. cốt để lèo lái theo chiều hướng bắt con người nai lưng như súc vật mà phát triển vật chất, thoả mãn cho tư lợi, thực hiện ý đồ ích kỷ vị lợi bất công chứ không phải vị tha công bằng xã hội. Vì công-bằng xã-hội gắn liền với nhân-sinh mà cách giải-quyết vấn-đề như đã nói là phải đặt con người làm đối-tượng để phục-vụ. Ðức Chân Phước Phanxicô Xavie Nguyễn Văn Thuận khi sinh thời từng tuyên bố: “Phải thay đổi toàn bộ kế-hoạch bằng cách làm sao cho con người trở thành chủ-thể của kinh-tế và của cần-lao (il faut “changer complètement de schéma et faire de la personne le sujet de l’économie et du travail”.) (1)

2- TRONG TƯƠNG QUAN VỚI KITÔ-GIÁO
Đạo Thiên Chúa dễ dàng xâm nhập và mau chóng thích nghi với dân tộc Việt Nam là vì giữa văn hoá Việt và Kitô giáo có những nét tương đồng. Đức tiết độ với dịch lý trung dung (2), đạo hiếu với giới răn thảo kính cha mẹ là những nét đặc thù của văn hoá Bạch Việt và Kitô-giáo (3). Đạo Thiên Chúa là Đạo Tình yêu, yêu tha nhân như yêu chính mình.

Cấu trúc và cách viết chữ Nhân hán tự cũng hàm ý tương quan trời đất, nét sổ bên trái từ trên đi xuống viết trước, ấy là nghĩ đến Tạo Hoá, nét mác bên phải viết sau núp dưới nét trái, ấy là bảo rằng con người đưọc tạo dựng và phục tùng Thượng Đế, ấy là tri thiên mệnh: “bất tri thiên mệnh vô dĩ vi quân tử dã “. Chữ Nhân 仁 gồm chữ nhị 二bên phải, là hai, ghép với nhân 亻là người ở bên trái, là hình tượng hỗ tương giữa hai người trong cách xử thế phải yêu thương, nhường nhịn nhau, ấy là văn hoá tình thương, nơi gặp gỡ với đạo tình yêu của Thiên Chúa mà cốt lõi nằm trong hai giới răn quan trong nhất: “Mến Chúa hết lòng hết sức và yêu tha nhân như chính mình” (Luca 10: 27-Mat. 22: 36-40)

Sau khi Thiên Chúa dựng nên trời, rồi dựng nên trái đất, ngắm công trình vĩ đại của mình, Người bổ sung bằng dựng thêm con người mang hình ảnh của Người trên vườn địa đàng, là thiên đàng trên trái đất. Người trân quý, yêu thương biết mấy, nhưng nguyên tổ Eva nghe theo Satan hiện hình thành rắn độc cám dỗ mà phạm thượng, bị phạt đày ải. Nhưng Người vẫn tiếc thương thụ tạo yêu dấu của Người, nên đã cho xuất hiện một Eva mới, là đức Maria cưu mang Ngôi Lời, Con Một Thiên Chúa hạ sinh làm người trần gian chịu khổ nạn chết thay, chuộc tội loài người. Tình yêu là thế, “Không có tình yêu nào cao cả hơn tình yêu của người hy sinh tính mạng vì bạn hữu mình” (Ga. 15: 13)

Ngày nay con người, tác phẩm yêu quý của Thiên Chúa lại tái phạm thượng, kiêu căng chống Người, tàn hại lẫn nhau để bao lần Đấng Eva mới xót thương trào tuôn nước mắt vì con người đang tái diễn cảnh hoả hào So-đô-ma, không nhìn thấy đại hồng thuỷ thời No-e đang đe doạ. Thiên Chúa cho họ Tri Thức, miệng lưỡi để phát ngôn lời Chúa, truyền thông Sự Thật, nhưng họ lại bất tri vô thức, không tìm kiếm Khôn Ngoan đích thực của Thiên Chúa, lại tìm Gian Ngoan của ma quỷ để đố kỵ ghen tuông tìm sự chia rẽ bất hoà để hại nhau (4). Họ đã quên lời Chúa dạy: “ Từ cùng cái miệng, phát xuất lời chúc tụng và lời nguyềnrủa, như vậy thì không được” (Ga. 3: 2; 3: 9-10). Thiên Chúa trân trọng họ ban cho họ tự do, nhưng họ lạm dụng tự do, dân chủ để tàn sát nhau, thậm chí dã man giết cả thai nhi còn trong bụng mẹ dầu thai nhi sắp mở mắt chào đời. Họ đã lộng hành đạp đổ nguyên tắc kết hợp nam nữ từ thời Adam Eva, để thiết lập cổ võ hôn nhân đồng tính. Họ đã kiêu căng muốn cướp quyền của Thiên Chúa để chuyển giống và không phân biệt giới tính. Họ đã giơ chân đạp mũi nhọn, thay vì “đầu đội trời, châ đạp đất”, họ đã “giơ chân đạp trời, gục đầu muốn đội đất”, một việc trái khoáy làm sao đội được đất, trừ khi cúi đầu thờ lay Satan nơi đia ngục .

Để kết luận, xin mượn câu kết bài viết tuyệt vời của linh muc Trần thế Tuyên bàn về chuyện hôn nhân đồng tính:“Bao lâu đầu không hướng về TRỜI, khôNg có đức tin, không tôn giáo thì không bao giờ hết bắn giết, chiếntranh hay sát hại nhau. Xin cho chúng ta biết là NHÂN đúng nghĩa khi được sángtạo.”

CHÚ THÍCH:
(1)đức công bằng=> http://www.conggiaovietnam.net/index.php?m=module2&v=detailarticle&id=117&ia=12379 .:: Cong Giao Viet Nam ::.
(2) đức tiết độ=>http://www.conggiaovietnam.net/index.php?m=module2&v=detailarticle&id=117&ia=12389
(3) đạo hiếu=> http://www.conggiaovietnam.net/index.phpm=module2&v=detailarticle&id=117&ia=12434

Bài 2

HỒN MAI PHÁCH QUẾ (*)

Mỗi ngày tự quét sân am nhỏ
Chớ hỏi vườn ai cỏ mọc đầy
(Thiền sư Tích Lan)

MỖI lúc bi quan ngóng vận xoay,
NGÀY mai tươi sáng rủi xui bay.
TỰ cào rác rến tâm dâm loạn,
QUÉT hết tham si tửu sắc say.
SÂN dẹp cho lòng như phách quế,
AM hiểu để trí tựa hồn mai.
NHỎ nhoi thói xấu Trời không thứ,
CHỚ HỎI VƯỜN AI CỎ MỌC ĐẦY!

(*) Hồn phách của hoa mai và hoa quế: một thành ngữ văn học cổ, dùng để chỉ vẻ đẹp thanh cao, tinh khiết và phẩm chất quý giá của con người, ví như hương thơm

Truyện Kiều có câu:
“Mơ màng phách quế hồn mai”.
Đạm Tiên thoắt đã thấy người ngày xưa.
Rằng tôi đã có lòng chờ,
Mất công mười mấy năm thừa ở đây,
Chị sao phận mỏng phúc dày …”
Kiều đã để hồn mình chìm trong mộng tưởng, một cõi mộng đẹp như vẻ đẹp của loài hoa quý

CHÚ THÍCH:
(1) Hồn phách của hoa mai và hoa quế: một thành ngữ văn học cổ, dùng để chỉ vẻ đẹp thanh cao, tinh khiết và phẩm chất quý giá của con người, ví như hương thơm. Truyện Kiều có câu:
“Mơ màng phách quế hồn mai”.
Đạm Tiên thoắt đã thấy người ngày xưa.
Rằng tôi đã có lòng chờ,
Mất công mười mấy năm thừa ở đây,
Chị sao phận mỏng phúc dày …”
Kiều đã để hồn mình chìm trong mộng tưởng, một cõi mộng đẹp như vẻ đẹp của loài hoa quý
[2] Về thể thơ tung hoành khoán thủ:
• Tung hoành khoán thủ là các từ đầu câu trong cột dọc (TUNG) và các từ trong câu kết hàng ngang (HOÀNH) lập lại nguyên văn đoạn thơ mở đầu viện dẫn.
• Tại sao gọi là THƠ KHOÁN THỦ?
Thơ khoán thủ, còn gọi là thơ khán thủ, hay thơ quán thủ. Thủ 首 là “ĐẦU”, tức là chữ đầu mỗi câu thơ. Khoán 券 là “lời giao ước” chọn lấy chữ đầu câu thơ. Khán 看 là “xem”, xem chữ đầu câu thơ mà chọn. Quán 觀 do đọc trại chữ quan 觀 là “xem xét”. Vậy quán thủ đồng nghĩa với khán thủ là xem xét chữ đầu câu thơ mà chọn. Vì thế => Các chữ đầu câu của cột dọc trong bài hoạ là chép y nguyên câu đầu trong đoạn thơ thứ nhất vào đề. Các chữ hàng ngang trong bài hoạ là chép y nguyên câu thứ hai của đoạn thơ vào đề
Đỗ Quang Vinh
28-7-2026