Những Bài Học Trên Mạng – Khánh Giao- Bác sĩ Phùng Văn Hạnh

Nhng Bài Hc Trên Mng 

  Bác sĩ Phùng Văn Hạnh
Mùa đông lại đến. Tuổi già sợ lạnh, ít ra ngoài. Quanh quẩn trong phòng, có được thú vui là đọc điện thư hàng giờ. Rất may  phần lớn là những truyện ngắn, hồi ký, các bài khảo luận về văn học, nghệ thuật, triết lý, luân lý, khôn ngoan, tôn giáo v.v. Tuổi già mà vẫn học thêm được nhiều điều bổ ích. Nghĩ rằng con cháu cũng cần được hướng dẫn trong lối sống, nên ghi chép lại, và cũng như ngọn đèn thắp lên cần đặt vào nơi cao để rọi sáng chung quanh, bài viết ra mong được phổ biến qua báo chí.

Nhân đọc bài của một văn sĩ Gia nã Đại  tôi phổ thơ để dễ nhớ.  Câu chuyện thật cảm động thời Québec cận đại, Ảnh hưởng tốt của một người bạn ấu thời in sâu tâm hồn tác giả, đã giúp ông sống với tâm linh hưóng chân thiện mỹ. Tôi đặt tên cho bài thơ: ẤU THỜI

ẤU THỜI
Thuở tôi còn bé, điện thoại hiếm,
nhưng cha tôi không kém người ta
có điện thoại ở trong nhà:
Đó là hộp gỗ bóng lòa vẹc-ni
trên bờ tuờng lối đi vào bếp
có ống nghe, treo nép bên hông.
Tôi thấp quá chỉ đứng trông,
say sưa nghe mẹ nói dông nói dài,
như chuyện trò với ai trong máy.
Lâu ngày tôi nghiệm thấy rõ ràng :
Trong máy có người ẩn tàng
tên là ‘’dịch vụ  hỏi han, xin mời ‘’, 
 giống thần linh ẩn nơi bình cổ.
Thần và tôi gặp gỡ đầu tiên:
Trong dịp mẹ thăm láng giềng ,
tôi chơi lủi thủi, thói quen thường ngày,
ở tầng hầm loay hoay đục đóng,
vô ý búa đập trúng ngón tay. 
Đau thấu trời làm sao đây?
Máu tụ giần giật ngón tay sưng dần
Mút ngón đau, khổ thân muốn khóc.
Đi loanh quanh rồi bước lên lầu.
Đi ngang điện thoại ngẫng đầu,
nhớ ra mình phải kêu cầu thần linh
Tìm cái ghế tôi rinh gần máy
vội leo lên cầm lấy ống nghe,
bấm nút dịch vụ, rè rè:
-“Bạn cần gì, tôi đang nghe đây nầy »
-“Bị búa dập ngón tay đau lắm,
 ‘’phải làm gì để  giảm cơn đau?”
Đầu giây giọng nói lo âu:
-“Máu có chảy? người nhà đâu?một mình?”
-“Mẹ cháu sang láng giềng, nhà trống
Máu không ra, đau đớn quá chừng”.
-“Có biết mở tủ lạnh không?
“Lấy cục nước đá rồi dùng ấp lên
“ngón tay đau liền liền em nhé!”
Tôi làm theo thấy nhẹ cơn đau.
Nước đá lạnh thật nhiệm mầu
tê ngón tay, giảm cơn đau dần dần.
Từ đó tôi kết thân với máy
Hàng ngày nhờ giảng dạy đủ điều:
Hỏi bài sử ký, địa dư,
Mộng lệ An thành phố to, nơi nao?.
Cả chuyện nhỏ nhặt tầm phào:
Sóc con tôi mới lượm vào để nuôi
-“Sóc con ăn gi?”, tôi van vĩ
Bà trong máy tỉ mỉ giải bày:
-“Ăn hạt dẽ và trái cây
Nếu sóc còn yếu, uống ngay sửa bò.”
Lần đầu tiên tuổi thơ mất mát:
Chim họa mi thường hát trong lồng,
nổi vui gia đình nức lòng,
bỗng chết tức tưởi, đống lông lù xù.
Quá buồn thảm, tâm tư chùng xuống,
tôi giải bày đau đớn với bà.
Cảm thông thất vọng sâu xa
bà tìm mọi cách để mà ủi an:
Cuối cùng bà nói rằng: “Paul nhớ
“rằng bên kia thế giới chúng ta
“Ở đó chỉ có tiếng ca
“Chim hát không dứt, chan hòa niềm vui”.
Nghe lời đó, lòng tôi bớt tủi
Đau thương được an ủi vỗ về:
Họa mi tôi hát say mê
Bên kia thế giới tràn trề niềm vui.
 Lần chót bà giúp tôi viết đúng
chữ réparation lủng củng khó khăn,
 kiên nhẫn dạy tôi đánh vần:
Bà đúng là  bạn thiết thân không rời.
Năm 9 tuổi gia đình dời chỗ khác,
lên Baie Comeau, vì công tác ba tôi.
Thói quen cũ phải bỏ thôi,
vì điện thoại mới sáng ngời tối tân,
không có nút hỏi han dịch vụ,
vắng bà tiên ngày cũ thân thương.
Tuy bằng i-nốc sáng choang
để trên bàn thấp dễ dàng với tay
máy mới ấy không gây hứng thú
Tôi  chỉ mơ máy cũ thân quen
 
Nhiều năm sau tôi phải lên
Mộng lệ An tiếp tục luyện rèn tương lai.
Chuyến máy bay ghé qua Québec,
hai gìờ sau mới tiếp hành trình.
Lang thang dãy phố một mình,
bổng đâu tìm lại bóng hình ngày xưa:
Tiệm đồ cổ vẫn xài đồ cổ
có điện thoại hộp gỗ thô sơ.
Lại gần không chút đắn đo
bấm nút “chỉ dẫn”; bất ngờ đầu kia
giọng quen thuộc ngày xưa đáp lại:
“chỉ dẫn đây”. Tôi trả lời ngay:
-“Đánh vần giùm cháu chữ nầy
Réparation, cháu thấy vừa gay, vừa dài »
Một thoáng yên lặng trôi qua
rồi giọng trong trẻo thiết tha hỏi rằng:
“ngón tay em chắc lành rồi hẳn?”
Tôi vui mừng: -“Bà vẫn như xưa
“Bà ơi những năm ấu thơ,
“bà rất quan trọng với tôi nhường nào.
“Mỗi ngày cùng với bà trò chuyện
“hết cô đơn yêu mến cuộc đời,
“tự tin, tâm trí thảnh thơi
“tuổi thơ dệt mộng  nhẹ trôi êm đềm.
Bà trả lời:”rằng em có biết
“mỗi ngày tôi tha thiết trông chờ
“em gọi để được chuyện trò.
“Tôi không con cái bơ vơ giũa đời
“Điện đàm giữa em và tôi
“đem lại những phút vui tươi ấm lòng.
“Tôi xem em như con ruôt thịt
“Bấy lâu nay  tha thiết trông chờ
“khắc khoải tiếng em trong mơ
“Hôm nay nghe lại: trời cho ơn lành.
Tôi trả lời:” Cháu hằng nghĩ đến
“Bà là Tiên thân mến tuổi thơ
“Khi nào có dịp bà cho
“Cháu gọi  bà để chuyện  trò thân thương”
Bà nói:-“Tôi  ước mong em gọi
“Hỏi gặp ai, em nói Sally”
 
Ba tháng sau trở về Québec
Nhấn điện thoại giọng khác trả lời:
– “Bà Sally đâu rồi” tôi hỏi
-“Tôi lấy làm buồn mà nói  ông rằng
“Sally làm bán thời gian
“Vì hay đau yếu những năm cuối đời
“Bà chết ba tuần rồi, tội nghiệp
 « chỉ bạn bè thu xếp ma tang
  « vì bà không có thân nhân.
Nghe tin dữ, tôi bần thần ngất ngây
định gác máy, đầu giây tiếp nối:
« Ông là Paul, xin lỗi, phải không?
buồn bã tôi trả lời : »Vâng »
-« Thế thì tôi đã trông ông lâu rồi.
« Sally trước khi qua đời gửi lại
« Một lá thư dặn phải mở ra
« Đọc cho ông nghe lời bà :
« Đây nầy : Paul nhớ lời ta tâm tình
« Bên kia thế giới mình đang ở
« Có thiên đường, không đau khổ chia ly
« Ở đó tiếng chim họa mi
“hát không dứt, sống sướng vui vĩnh hằng”
Tôi cám ơn lời trối trăn đằm thắm
mà Sally gửi gắm cho tôi
Để tôi ghi nhớ trọn đời
Ảnh hưởng giao tiếp giữa người với nhau
Lời Sally khắc sâu tâm khảm
từ ấu thơ dấu ấn tâm linh
hướng tôi theo một hành trình
chân, thiện, mỹ Sally dành riêng tôi.
                                         Khánh Giao
Trong một điện thư khác, ca tụng bài chúc thư  của ông Tôn vận Tuyển (viện trưởng trường Quốc gia hành chánh Đài Loan), mà tôi phổ thơ sau đây
 
DI CHÚC ÔNG TÔN VẬN TUYỂN
  Khánh Giao phổ thơ
Dù thương hay không, thì kiếp sau
cũng không còn dịp gặp nhau nửa rồi.
Các con thân mến đây lời
của cha căn dặn khi rời thế gian.
Lời cha dựa trên ba nguyên tắc”:
đời vô thường nào chắc trường tồn
nói sớm để hiểu hay hơn
Nếu cha không nói, chẳng còn có ai
dặn các con dông dài nhiều chuyện
dựa theo bao kinh nghiệm máu xương
cha đã thất bại, đau thương
ghi nhận lại, sáng soi đường quang minh,
giúp các con trưởng thành, chín chắn
Tránh hoang phí nhầm lẫn trong đời
Thứ nhất đối xử với người
nếu ai không tốt, ta thời lánh xa
đừng bận tâm, ôn hòa, nhã nhặn
Vì trên đời nầy chẳng có ai
Có bổn phận tốt với ta
Ngoài cha mẹ ,ruột rà tình thâm
Nếu có ai đã làm chuyện tốt
Thì biết ơn, mực thước giao tình
thận trọng đừng quá cả tin
vì người đời nghĩ đến mình phần đông
làm việc tốt để hòng thủ lợi
Chớ vội vàng xem họ bạn thân
Thứ hai, mọi người trên trần
có thể thay thế, dù rằng khác nhau
Cũng không có vật nào nhất thiết
phải sở hữu, bám riết không rời
Hiểu nguyên lý đó để rồi
Sau nầy nếu mất bạn đời trăm năm
hay những gì vô vàn trân quý
thì con cũng nên hiểu cho là
không phải trời sập đâu mà
không nên bi lụy, xót xa, chán đời
Thứ ba nhớ đời người ngắn ngũi
Nếu hôm nay lãng phí thì giờ
Mai đây mới hiểu, thôi rồi
vĩnh viễn đã mất quảng đời quí trân
nếu sớm biết thời gian quá quí
thì tận hưởng dương thế nhiều hơn
Trông mong cho được sống trường
Chi bằng hiện tại sống trong đủ đầy
Thứ tư:trên đời nầy nhất thiết
Không có chuyện:bất diệt yêu thương
Ái tình chẳng qua bình thường
nhất thời cảm xúc môi trường gây ra
tuyệt đối đổi thay qua hoàn cảnh
biến thiên theo hướng dẫn thời gian
Nếu người yêu con sang ngang
thì con nhẫn nại, dần dần sẽ quên
để tâm tư bình yên lắng đọng
đau khổ cùng thất vọng nhạt nhòa
Đừng ôm ấp những ngày qua
chỉ là ảo ảnh, gọi là yêu thương
Tội gì phải đau buồn bi lụy
Thất tình để uổng phí ngày xanh
Thứ năm có người công thành
nổi tiếng mà chẳng học hành bao nhiêu
chẳng có bằng cấp cao, chuyên biệt
không có nghĩa, hiểu biết không cần
Kiến thức đạt do học hành
Giáo dục vũ khí ta cầm trong tay
Có thể ta dựng xây sự nghiệp
với tay trắng, nhưng tiếp theo là
nên nhớ kỷ một điều nầy
phải có tấc sắt trong tay mới thành
Thứ sáu cha không cần phụng dưỡng
của các con trong quảng đời nầy
Ngược lại, cha cũng cho hay
không bao bọc nữa cả bầy các con
các con đã lớn khôn, độc lập
cha đã tròn thiên chức của mình
Các con nay đã thành danh
Xe nhà, xe buýt, hành trình tùy nghi
Xúp vi cá, bánh mì, ăn tiệm
đều phải lấy trách nhiệm làm đầu
Thứ bảy cha có  yêu cầu
con giữ chữ Tín, làm sao vẹn tòan
nhưng không bắt tha nhân giữ tín
Đối xử tốt thể hiện với người
Nhưng không kỳ vọng ở nơi
tha nhân xử tốt cười vui với mình
Đừng nghĩ là công bình họ phải
Làm điều tốt trả lại cho ta
Phải hiểu rõ, khỏi xót xa
cho người vô cảm hay là vô ân
Thứ tám, xem thấy tha nhân
trong mười  mấy, hai chục năm kiên trì
mỗi tuần mua đúng kỳ, vé số
nhưng vẫn nghèo, chứng tỏ ra rằng :
Muốn phát đạt, phải siêng năng
Cho không vật dụng, thế gian chối từ
Thứ chín gia đình sum họp được
là duyên phận, phúc đức từ đâu
Kiếp nầy chung sống với nhau
Như thế nào, được bao lâu, phúc phần
Hãy trân quý, quảng thời gian gần gũi
Dù có thương hay đổi không thương
Kiếp sau chắc gì cùng đường
chắc gì gặp lại, tiếc thương muộn rồi
 
Qua hai bài thơ trên. phản ảnh cả một nền văn hóa của hai xứ sở Đài Loan và Gia nã Đại. Văn hóa chịu ảnh hưởng địa lý, lịch sử, tôn giáo, cùng nhiều yếu tố khác nữa  Xuyên qua hai câu chuyện trên đây (“ấu thời” và “ chúc thư của một người cha” ) chúng ta thấy những sự khác biệt giữa Đông và Tây mà các nhà văn Lin Yu Tang, Rudyard Kipling, đã từng nói đến. Chuyện “ấu thời” của một nhà văn Québec cận đại mà tôi phổ thơ trên đây, chịu ảnh hưởng Thiên Chúa Giáo sâu đậm. Tuy câu chuyện mang nặng dấu ấn bi thảm của cuộc đời, nhưng vẫn có một niềm lạc quan của một thiên đường vĩnh hằng mai sau, một niềm tin vào lòng tốt vô vị lợi của con người, chấp nhận những thiệt thòi cho mình để đem lại hạnh phúc cho kẻ khác. Bà Sally cô đơn, không con cái gia đình, thân nhân luôn đem lại an ủi, giúp đỡ cho người khác và đặc biệt đã dem lại cho một em bé một ấu thời ấm cúng, tự tin, vui vẻ.
Trái lại di chúc của viện trưởng trường Quốc gia hành chánh Đài Loan mang nặng ảnh hưỏng luân lý Khổng Mạnh, và Phật Giáo. Ông tin ở luân hồi và không hi vọng ông và con cái gặp nhau ở kiếp sau. Còn kiếp nầy ông nhắn nhũ những điều thực tế, đôi khi ích kỷ , như phải cẩn thận đối với người làm điều tốt cho ta. Tình cảm lúc nào cũng mực thước, xem chuyện mất người thân yêu nhất không phải là trời sập, vv..Nói chung quan niệm ông về cuộc sống rất thực tế, không nặng về tâm linh có một đời sau, mà chỉ làm sao cho đời nầy được thoải mái, có lợi cho cá nhân mà không phương hại đến người khác  Không trông mong ở tha nhân một sự hi sinh thiệt thòi gì cho mình. Và ngay chính mình cũng không làm điều tốt cho tha nhân, chỉ trừ giữa cha con ruột thịt  Ông không đặt nặng tình yêu thương vô vị lợi như phương Tây, Nói chung, tình cảm nghèo nàn, mực thước, thực tế  Giữa cha con có thể thương hay không thương. Tình yêu chỉ nhất thời, thay đổi với hoàn cảnh và thời gian.:

“Ái tình chẳng qua bình thường
“ nhất thời cảm xúc môi trường gây ra
“tuyệt đối đổi thay qua hoàn cảnh
“ biến thiên theo hướng dẫn thời gian
Vì chỉ tin tưởng vào đời nầy, nên đời sống tâm linh, hóa ra nghèo nàn :
“Thứ  hai, mọi người trên trần
“có thể thay thế, dù rằng khác nhau

Theo thuyết Nhân Vị (personnalisme), Tây Phương tin rằng “cá nhân không thể thay thế được (l’individu est irremplacable). Mỗi người được Thượng Đế sinh ra là một nhân vị riêng biệt, có một đời sống riêng biệt, và một tâm linh vĩnh cữu riêng biệt  Mọi cá nhân đều bình đẳng. Linh hồn một người vô danh, ít kiến thức cũng là một đơn vị không thể thay thế, giống như một danh nhân thông thái
Tâm trạng ấy cho ta hiểu được phần nào vì sao thế giới tân tiến văn minh sợ Trung Quốc, vì họ sống cho chính họ nhiều hơn là cho tha nhân  Sự ích kỷ đó đưa đến thị trường cướp giật, giả mạo, lấy sức mạnh áp bức xâm chiếm láng giềng và các dân  tộc khác
Thiên Chúa Giáo dạy rằng: “ yêu người như minh ta vậy” nhắc nhũ ta yêu tha nhân, chứ không được dững dưng, không tình cảm, cho nhiều hơn nhận, hạnh phúc ở chỗ đem hạnh phúc đến cho người khác như linh mục Pierre đã nói:


Có vui sướng nào sánh bằng
khi tạo hạnh phúc tha nhân chan hòa

Vả lại khi tin tưởng có một đời sau vĩnh cửu. tình cảm chúng ta sẽ phong phú bội phần.  Tình cha con, vợ chồng, bạn hữu v.v. sẽ trường tồn mãi mãi, không chấm dút ở ngưỡng của sự chét. Chúng ta sẽ đoàn tụ nơi thiên đuờng vĩnh cửu Và thực hiện ở đó những mộng ước mà đời nầy không đem lại được. Muốn đoàn tụ như thế chúng ta càng ra sức sống đạo đức, nhân từ, yêu người, để bảo đảm được vào thiên đuờng hưởng phước chung với nhau.

10 LỜI KHUYÊN CỦA EINSTEIN
Thứ nhất trí tò mò chân thật
tập trung vào, quan sát nhiều năm
thành công, thất bại, việc làm
Thành công là chính, nguyên nhân chỗ nào
bạn quan tâm vì sao thành đạt
tính tò mò dẫn dắt bạn đi
Thứ hai là luôn kiên trì
Tôi thành công không phải vì thông minh
Mà kết quả quá trình bền bỉ
Không đầu hàng, cố chí thực hành
Chính nhờ kiên trì đinh ninh
Con rùa tới đích hành trình cam go
Kiên trì đầy âu lo, cay đắng
Nhưng trái cây chiến thắng ngọt ngào
Thứ ba cố tập trung vào
hiện tại là chính, khởi đầu thành công
Bố tôi bảo: ta không thể cưởi
hai con ngựa một lượt phải không
Năng lực phải được tập trung
vào việc hiện tại mới hùng mạnh thêm
mới đủ sức vượt lên trở ngại
sau thất bại, là đến thành công
Thứ tư tưởng tượng luôn luôn
dùng để phóng tới, hình dung đoán chừng
những gì trên con đường nghiên cứu
trí tưởng tượng phong phú vô cùng
hơn cả kiến thức mông lung
sẽ cho bạn thấy con đường tương lai
Einstein nói thông minh không phải là kiến thức
Mà tưởng tượng đích thực thông minh
Thứ năm sửa sai chính mình
Không biết sửa chỉ loanh quanh, mù lòa
Không khả năng tạo ra cái mới
Sai lầm thì khác với bại vong
Sai lầm giúp bạn khá hơn
Thông minh, nhanh nhẹn, mở lòng, khai tâm
Phải nhận ra sai lầm chồng chất
muốn thành công, thất bại gấp ba lần
Thứ sáu, hiện tại thiết thân
Tương lai chưa đến, bận tâm làm gì
hướng tương lai, nghĩ suy đúng nhất:
sống hiện tại cho thật đủ đầy
Thứ bảy, hãy sống hàng ngày
Có ý nghĩa, không riêng tây công thành
Mà nặng về thanh danh ý nghĩa
Lo thành công là phí thì giờ
Mà chỉ có  một ước mơ
sống ý nghĩa là cuộc đời thành công
đem tài năng, tấm lòng bộc lộ
xử dụng hết chứng tỏ thông minh
Thứ tám hãy làm mới mình
Kết quả không đạt, vì sinh biếng lười
việc tương tự mà thôi, không đổi
không sáng kiến việc mới khác xưa
Đổi mới mình, đổi suy tư
luôn luôn hoạt bát, nghiệm thu càng nhiều
thứ chin kinh nghiệm điều rất quí
còn thông tin thuần tuý chỉ là
một mớ khái niệm đưa ra
trên sách vở , hoặc xuyên qua vật tài
kinh nghiệm mới thật là kiến thức
muốn hiểu được thực chất vấn đề
phải thực hiện các mục tiêu
mà vấn đề đó đã nêu ra rồi
hoàn thành công việc đồng thời
thu thập kinh nghiệm sáng soi vấn đề
thứ mười là nói về quy luật
ta nắm bắt để phục vụ ta
chiến thắng nầy mới thật là
công trình khoa học, giúp cho nhân loài
 
VIỆC NÊN LÀM
19 điều nên làm trong cuộc sống:
1-nhắn tin ai, họ trốn lặng yên
Thôi thì đừng có làm phiền
2-Không ai bên cạnh, tự tìm giải khuây
đọc sách, xem phim hay, nhật ký
máy điện toán biết mấy trò chơi
3-Đau lòng cứ khóc tơi bời
ráo nước mắt thì lại cười thong dong
4-Nếu ai cản bước chân thì tránh
Bạn đồng hành muốn lánh mặt ta
tuy rằng mất mát, xót xa
chấp nhận để khỏi đớn đau lâu dài
5-Hút thuốc, nghiện rượu, cai là tốt
6-Nên tìm bạn mà trút đau buồn
7-Ngắm trăng sao, nâng tâm hồn
Đau trong cao ngạo, còn hơn ươn hèn
Yêu lén lút, đâu bằng tin  tưởng
“ta là nhất”ai xứng với ta?
8-Chọn đại người yêu là sai
Công bằng, trách nhiệm cả hai không tròn
chọn tri kỷ tốt hơn, lại dễ
chuyện trò vui, chia xẻ cô đơn
9-Nhớ ngày sinh của người thương 
Tặng quà, nhắc kỷ niệm chung thắm tình
nhất là trong gia đình, phối ngẫu
10-Tránh rỗi, nghe nhạc tấu, ngủ ngon
11-Đừng hỏi ai:thương mình không?
nếu thương, họ đã nói thương, tỏ tình
Nói thương họ,  họ sinh kiêu ngạo
hết quan tâm mình, chu đáo như xưa
12-Ngược đãi bản thân vì ai
nhịn đói, than khóc, thật là ngốc ngu
đôi khi ngốc xem như tạm được
không ai thông minh suốt cuộc đời
13-Không quan trọng hóa, người và việc 
Hãy thuận theo nề nếp tự nhiên
14-Nói xấu tuyệt đối không nên 
nếu bắt buộc thì nói lên lời hiền
thêm bạn điều trước tiên tuân thủ
thêm thù khi nói xấu người ta
15-Xốc xếch ủ rủ tóc tai
là không tự trọng khi ra ngoài đường
chửi vài chữ trong vòng thân thiết
chuyện tục tằn quên hết cho mau
Phim HQ xem thử chớ cầu
để biết cho hết,có màu say mê
16-Phải nên có bạn bè khác phái
chỉ bạn thôi nhưng lại là thầy
quân sư nhiều chuyện thật hay
17-Phải luyện mình biết đổi thay hợp thời
Phai biết có những lời chôn chặt
Có nỗi đau giấu cất quên đi
sẽ trưởng thành theo đổi thay
âm thầm ta biết, người hay, tuyệt rồi
18-Chuyện tranh cải với người hạn chế 
lúc nóng giận rất dễ mất khôn
Hãy nhẫn nhịn, xét ngọn nguồn
vấn đề thu xếp trong vòng ấm êm
19-Mâu thuẩn với ai nên giải quyết
trong một ngày. Lâu hết hiệu năng
Khó mà giải thích, truy căn
nếu mình có lỗi ăn năn thực lòng
xin lỗi trước xung phong tự hạ
không phải là việc quá tệ đâu
 
CHỚ LÀM ĐAU NGƯỜI MÌNH THƯƠNG
Sai lầm nầy chúng ta thường phạm
Với người lạ đình đám lễ nghi
lịch sự, lễ phép, đủ đầy
Với người gần gủi lại hay cằn nhằn
Kẻ qua đường, mười phần cảm kích
khi họ giúp chút ít thôi mà
Người thân cận săn sóc ta
tận tâm, tận lực ta chưa hài lòng.
Tâm trạng chúng ta thường tồi tệ
bộ mặt cau có dễ nổi xung
mỗi khi đối xử người thương.
Còn nhẫn nại lẫn bao dung
Dành đẻ tặng cho người dưng qua đường
Muốn thể hiện trách hờn, tả oán
Thì đừng quên là chốn bình yên
chính là thân cận ước nguyền xẻ chia
chớ không phải đó làn thùng rác
trút tâm trạng bệ rạc, quỷ ma
Phải nhớ rằng không có ai
không duyên cớ, đãi đằng ta ân cần
Nhưng với người thiết thân trái lại
Vì ta mà đón nhận đau thương
để ta hạnh phúc thong dong
Sở dĩ ta gây tổn thương họ nhiều
Vì họ quan tâm, yêu ta lắm 
Cho nên ta cẩn thận nói năng
đừng tổn thương , đừng cằn nhằn
đừng làm đau kẻ thiết thân yêu mình.
 
CHÂM NGÔN DO THÁI
Nếu không chịu trao đổi kiến thức
Cho dù vạn dặm vượt có dư
Cũng chỉ là người đưa thư                 1
Trên đời có 3 thứ kể như an toàn:
không ai cướp: đồ ăn đã nuốt
ý mơ ước, kiến thức trong đầu          2
Giọt nước bẩn làm đục ngầu
ly nước trong, và phải sau một hồi
để lắng , trong vãn hồi không dễ        3
Thời gian tốt nhất để trồng cây
Là 20 năm trước đây
Hay là nhanh nhẹn trồng ngay bây giờ.  4
Bạn thật, không chỉ ngồi nói chuyện
quên thời gian, cả đến khi ngừng
cũng không cảm thấy ngại ngùng            5
Nếu có mất mát thì đừng có lo
thiếu may mắn trong đời sống bạn
ma luôn nhìn mặt sáng cảnh hoàn
nếu không thấy thì sẵn sàng
đánh bóng hoàn cảnh, sáng choang, ngời ngời   6
Đất mềm, ngựa rả rời chân khuỵu.
Lời ngon ngọt, người luỵ ngã sa                          7
Bạn vấp ngã không phải là
lối bạn đi sai trái, hay sai ngã đường                   8
Thiếu tiền, ai cũng than hoàn cảnh
Mà không than mình chẳng tinh khôn                 9
Trứng vịt có thể tốt hơn
Là con vịt. nhưng trứng ung dễ dàng                  10
Người vạch ra bạn làm sơ sót
Chưa chắc là thù, mà tốt tấm lòng
Người ngợi khen bạn luôn luônvội
Chưa chắc là bạn, chớ hòng tin                           11
Cười là mỹ phẩm xem rẻ nhất
vận động là thuốc thật hiệu năng                        
chào hỏi, hàng hoá rẻ tiền
khiến cho giao tiếp chở chuyên thâm tình          12
Không giày đi khóc than hãy nghĩ
kẻ không chân rầu rĩ xiết bao                              13
Trẻ, việc nên làm, xông vào
để già khỏi phải ước ao  muốn làm                     14
Đem hoa tặng tha nhân trước hết
ta hưởng hương thơm yiết từ hoa
Khi ném bùn, vào mặt ai
Thì bùn đã lấm cả hai tay rồi.                            15
 
SUY NGHĨ VỀ CUỘC ĐỜI
Gieo suy nghĩ thì gặt hành động
Gieo hành động vun bón thói quen
Gieo thói quen, nhân cách rèn
Gieo nhân cách, số phận riêng hình thành
Một người có tâm tình như thế
cổ nhân gọi là thể tâm linh.
Người bao dung, lời hiền lành
Xây dựng, hòa ái, dịu dàng, thương yêu
Tâm óan hận, lời nhiều cay nghiệt
Nhười khiêm nhường chừng mực phát ngôn
nhã nhặn, lễ phép, rộng lòng
Người tự cao  lời khoa trương, tự hào
Kiêu ngạo, lối rêu rao, phách lối
họa từ miệng, phúc báo giảm đi
khẩu nghiệp chồng chất từ đây
mỗi ác nghiệp phải trả vay không ngừng
Xưa nay nhân quả không vị nễ
lời ăn, tiếng nói sẽ trình bày
chính cuộc sống của người nầy.
Nếu họ tỏ rõ tự cao, kiêu kỳ
lần sau gặp ta thì xa lánh
Muốn biết tốt xấu, vận mệnh ai
chỉ cần xem cách người ta
nói chuyện thì đóan tương lai thế nào.
Lời nói biểu hiện ra mực thước
người có đức, thất đức rõ ràng
Cần thủ đức ngay tại tâm
Có vậy phúc báo cứ tăng thêm nhiều
Người có vận mệnh chiều hướng tốt
Ăn nói chừng mực, đạo đức cao
họ không dùng từ búa đao
để phê phán hay chê bai người đời
không dài dòng mà kiệm lời
không kể công khi giúp người gian nan.
Lời họ nói chân thành , khích lệ
biết rõ việc, kể lể không cần
không tận ngôn, chừa 3 phần
lưu khẩu đức dành cho mình mai sau
Trách một người, không cầu nhất thiết
phải tận ngôn, mà biết để lưu
3 phần khoảng trống tu từ
để tỏ độ lượng, khoan dung của mình
Tỏ tài năng quá sinh ngạo mạn
Lưu lại 3 phần dạng khiêm nhu
Ngày tháng tích tụ bao nhiêu
Phúc báo, vạ miệng ra đi hết liền
Néu vẫn cứ thường xuyên khẩu nghiệp
lời không đẹp xoá hết hảo giao
Thực tế không ông chồng nào
vợ chì chiết không lao đao buồn phiền
lục đục  trong gia đình thường trực
con cái không có được an bình
hư đốn cũng từ đó phát sinh
   Bác sĩ Phùng Văn Hạnh