Đọc tùy bút của Lãng Thanh “LÃNG ĐÃNG THÁNG NGÀY” Khoảng hai tuần trước, tôi nhận được email của người bạn văn, anh Hiền, người thường ký tên với những bút danh như Tiểu Lục Thần Phong, Lãng Thanh… Mở đầu email, anh viết một câu rất dí dỏm: “Tới công chuyện nữa rồi…” Ðọc câu viết ấy vừa quen thuộc vừa vui, bởi tôi hiểu ngay rằng anh lại muốn nhờ tôi một việc; trình bày và in ấn tác phẩm mới của anh. Tập tùy bút Lãng Đãng Tháng Ngày. Thật ra, thời gian của tôi khá hạn hẹp. Công việc ở phòng thí nghiệm, gia đình, các tạp chí tôi cộng tác và tạp chí Văn Bút Miền Ðông do tôi làm chủ nhiệm, sách vở của các văn thi hữu và nhiều việc khác luôn chiếm hết những khoảng thời gian rảnh rỗi. Thế nhưng, không hiểu vì một nhân duyên nào đó, mỗi khi nhận được bản thảo từ anh Hiền, tôi lại tự nhiên muốn gác bớt những công việc khác để bắt tay vào làm. Có lẽ bởi giữa chúng tôi có một sự đồng cảm đặc biệt. Chúng tôi sinh hoạt chung trên nhiều diễn đàn văn học, cùng chia sẻ những câu chuyện về chữ nghĩa, nhưng chưa một lần gặp mặt ngoài đời. Vậy mà qua những trang viết, những trao đổi về sách vở, chúng tôi lại cảm thấy gần gũi như những người bạn quen từ lâu. Trong thời gian này, cũng có một vài văn thi hữu nhờ tôi trình bày và in sách. Có người vì quá gấp gáp đã đề nghị trả một khoản thù lao rất lớn để tôi giúp hoàn thành bản thảo trong thời gian ngắn. Nhưng tôi vẫn từ chối, không phải vì công việc ấy khó, mà đơn giản vì tôi chỉ muốn nhận làm những cuốn sách mà mình thật sự có sự đồng cảm và hứng thú. Với Lãng Đãng Tháng Ngày cũng vậy. Tôi làm sách cho anh không có cảm giác đang hoàn thành một công việc. Nó giống như một niềm vui, một cuộc trò chuyện thầm lặng giữa người viết và người làm sách. Văn của Lãng Thanh rất tự nhiên. Anh viết liền một mạch, như dòng hồi tưởng đang tuôn chảy. Trong lúc trình bày sách, tôi vừa đọc vừa chỉnh sửa một vài lỗi đánh máy nhỏ, đôi khi phải sửa những mẩu tự “n” và “m” bị lẫn lộn. Nhưng những điều ấy không làm tôi thấy phiền, bởi đằng sau những dòng chữ chưa hoàn chỉnh ấy là một tâm hồn đang muốn chia sẻ những câu chuyện của đời mình. Anh cũng là người rất dễ tính với những “đứa con tinh thần” (có thể là do sanh liền tù tì) chăng? Chỉ gửi bản thảo, kèm theo một số hình ảnh do anh sưu tầm hoặc xin phép từ các họa sĩ, rồi giao toàn quyền cho tôi tự thiết kế, sắp xếp. Ở bản thảo này, anh ghi: “Khi nào thấy rảnh thì làm chứ không cần phải nhanh chi cho mệt nghen Phú! Dùng cái hình aberrantrealities làm bìa nghen Phú…” Sau khi tôi hoàn tất, gửi bản mẫu để anh xem qua, câu trả lời của anh thường rất đơn giản: “Cho in liền luôn đi Phú.” Sự tin tưởng ấy khiến tôi cảm thấy thoải mái và càng thêm yêu quý công việc mình đang làm. Chỉ trong chưa đầy hai tuần, tập tùy bút Lãng Đãng Tháng Ngày đã hoàn thành. Đây không phải là một tác phẩm với những biến cố dữ dội hay những câu chuyện đầy kịch tính. Lãng Thanh không cố tạo ra những cao trào để thu hút người đọc. Anh chọn một cách viết khác; lặng lẽ ghi lại những “tháng ngày quay quanh, lãng đãng của bản thân” như trong lời tựa (anh mượn lời của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn): “Ngày tháng nào đã ra đi khi ta còn ngồi lại…” viết những ký ức, những cảm xúc nhỏ bé nhưng chân thật trong hành trình đi qua năm tháng… Đó có thể là một buổi chiều mưa gợi nhớ quê nhà; Đó có thể là một cuộc gặp gỡ bất ngờ với người quen cũ; Đó có thể là những đổi thay của cuộc sống nơi đất khách quê người. Hay đơn giản chỉ là những vui buồn, mất còn mà mỗi chúng ta đều từng trải qua trong cuộc đời. Một trong những điều để lại nhiều dư âm trong tôi khi đọc tập tùy bút này chính là cách Lãng Thanh ghi lại những trải nghiệm rất đời thường nhưng lại chứa đựng nhiều suy ngẫm. Một ngày đi làm nơi xứ người, một va chạm trong công việc, một phút giây nóng giận, một lần đứng trước sự lựa chọn giữa hành động theo bản năng hay giữ gìn sự tỉnh thức… tất cả đều trở thành những câu chuyện để nhìn lại chính mình. Có những lúc trong công việc, anh phải đối diện với sự bất công và áp lực. Là người có kinh nghiệm, luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ nhưng lại nhiều lần bị người quản lý trách móc, giao những phần việc khó khăn, thậm chí cảm thấy bị đối xử không công bằng. Cơn giận bùng lên, ý nghĩ trả đũa xuất hiện. Ở vị trí của mình, anh hoàn toàn có khả năng làm tổn thất cho công ty mà không ai hay biết, nhưng rồi anh dừng lại. Không phải vì sợ hãi, mà vì nhận ra rằng sự trả thù trước hết sẽ làm tổn thương chính tâm mình. Những món linh kiện, máy móc vô tri không có lỗi trong những bất công mà anh phải chịu đựng. Nếu cố tình phá hoại, anh không làm mất đi sự bất công ấy mà chỉ tự tạo thêm một nghiệp xấu cho chính mình. Lãng Thanh cũng kể về cuộc sống của một người Việt giữa môi trường đa văn hóa, nơi anh làm việc cùng những con người khác màu da, khác tôn giáo, khác nguồn gốc. Có lúc anh từng giấu đi thân phận và niềm tin của mình, nhưng rồi anh nhận ra rằng không có lý do gì phải che giấu một phần căn tính đáng trân trọng ấy. Khi người khác tự hào về quê hương và đức tin của họ, anh cũng học cách tự hào mình là một Phật tử Việt Nam. Những câu chuyện như vậy làm nên nét riêng của Lãng Đãng Tháng Ngày. Tác giả không cố đưa ra những bài học đạo lý khô cứng, cũng không đứng ở vị trí của người giảng giải. Anh chỉ kể lại những gì mình đã trải qua bằng một giọng văn chân thành, gần gũi. Từ những va chạm rất nhỏ trong đời sống, anh nhìn thấy những vấn đề lớn hơn: cách con người đối diện với giận dữ, với bất công, với bản thân và với những người chung quanh. Có lẽ chính sự chân thật ấy làm cho những trang viết của Lãng Thanh có sức lay động. Bởi trong những câu chuyện tưởng như rất riêng của anh, người đọc lại bắt gặp chính mình; những phút nóng giận, những lần yếu lòng, những khi đứng trước lựa chọn giữa cái tôi và sự tỉnh thức. Lãng Đãng Tháng Ngày vì thế không chỉ là những dòng hồi ký của một người đi qua năm tháng. Đó còn là hành trình nhìn lại chính mình giữa những bộn bề của cuộc sống. Một hành trình không ồn ào, không phô trương, nhưng đầy những suy tư về con người, về quê hương, về thân phận và về cách sống sao cho bình an hơn giữa cuộc đời nhiều biến động. Giọng văn nhẹ nhàng, giản dị và giàu cảm xúc, Lãng Thanh đưa người đọc trở về với những miền ký ức tưởng như rất riêng nhưng lại mang nhiều điểm chung của những người Việt xa quê. Trong văn học Việt Nam hải ngoại, có những tác phẩm ghi lại những biến cố lịch sử lớn lao, có những tác phẩm thiên về nghiên cứu hay suy tưởng. Riêng Lãng Đãng Tháng Ngày chọn một hướng đi nhẹ nhàng hơn đó là ghi lại những rung động nhỏ bé của đời sống thường nhật. Nhưng chính những điều nhỏ bé ấy lại làm nên giá trị của cuốn sách. Bởi cuộc đời mỗi con người không chỉ được tạo nên từ những khoảnh khắc lớn lao. Đời sống còn được kết thành từ vô số điều bình dị: một buổi sáng yên tĩnh, một người bạn lâu ngày gặp lại, một con đường quen thuộc, một mái nhà đã xa, hay một ký ức bất chợt trở về trong một chiều muộn. Đọc Lãng Đãng Tháng Ngày, người đọc có thể bắt gặp chính mình trong những trang hồi tưởng ấy. Có đoạn khiến ta mỉm cười. Có đoạn khiến ta lặng im suy nghĩ. Có đoạn lại đánh thức những kỷ niệm tưởng đã ngủ quên trong góc sâu của tâm hồn. Cuốn sách giống như một cuộc đi bộ chậm rãi trên con đường ký ức. Không vội vàng. Không ồn ào. Chỉ là những bước chân thong thả nhìn lại tháng năm đã qua để hiểu hơn giá trị của hiện tại. Và, (có lẽ) đó cũng là điều đẹp nhất mà Lãng Đãng Tháng Ngày mang lại. Sau khi khép lại trang sách cuối cùng, điều còn đọng lại không phải là một câu chuyện cụ thể, mà là một cảm giác nhẹ nhàng và ấm áp. Ấm áp bởi tình người. Ấm áp bởi tình quê. Ấm áp bởi những ký ức đẹp của một đời người. Lãng Đãng Tháng Ngày không phải là cuốn sách để đọc thật nhanh rồi đặt xuống. Lãng Đãng Tháng Ngày là một tập tùy bút cần được đọc chậm, để người đọc có thể dừng lại ở một câu văn, một hình ảnh, một kỷ niệm và bất chợt nhớ về những tháng ngày của chính mình. Với những ai yêu thích thể loại tùy bút, yêu những trang văn giàu cảm xúc và những câu chuyện mang hơi thở hoài niệm, Lãng Đãng Tháng Ngày là một tác phẩm để đọc. Bởi suy cho cùng, trong cuộc đời mỗi người, ai rồi cũng có những tháng ngày lãng đãng như thế với những tháng ngày tưởng đã trôi xa nhưng thật ra vẫn âm thầm ở lại trong ký ức. Võ Phú Richmond, 8 giờ sáng ngày 24 tháng 6, năm 2026 |
chúc mừng tác phẩm mới 